← ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ (Punjabi Language)

ਵਾਕ ਸ਼ੁੱਧੀ ਤੇ ਵਾਕ ਬਣਤਰ

ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਕ ਦੀ ਬਣਤਰ (ਕਰਤਾ-ਕਰਮ-ਕਿਰਿਆ), ਵਾਕ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ (ਸਾਧਾਰਨ, ਮਿਸ਼ਰਤ, ਸੰਯੁਕਤ), ਵਾਕ-ਸ਼ੁੱਧੀ ਦੇ ਨਿਯਮ — ਲਿੰਗ-ਵਚਨ ਦੀ ਮੁਤਾਬਕਤਾ, ਕਾਰਕ-ਚਿੰਨ੍ਹ, ਕਾਲ, ਪੜਨਾਂਵ, ਦੁਹਰਾਅ, ਸ਼ਬਦ-ਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ-ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗ਼ਲਤੀਆਂ — ਅਸ਼ੁੱਧ-ਸ਼ੁੱਧ ਵਾਕਾਂ ਸਹਿਤ।

📑 Contents (9 sections)

Last reviewed 1 Oct 2026 · 4 min read

ਵਾਕ ਦੀ ਬਣਤਰ

ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਕ ਦਾ ਸਧਾਰਨ ਕ੍ਰਮ ਹੈ — ਕਰਤਾ + ਕਰਮ + ਕਿਰਿਆ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਾਂਗ ਕਰਤਾ-ਕਿਰਿਆ-ਕਰਮ ਨਹੀਂ)।

  • ਮੈਂ ਰੋਟੀ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ। — ਮੈਂ (ਕਰਤਾ) + ਰੋਟੀ (ਕਰਮ) + ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ (ਕਿਰਿਆ)
  • ਬੱਚੇ ਸਕੂਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਵਾਕ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ

ਕਿਸਮ ਵਰਣਨ ਉਦਾਹਰਨ
ਸਾਧਾਰਨ ਵਾਕ ਇੱਕ ਕਿਰਿਆ ਵਾਲਾ ਮੁੰਡਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।
ਸੰਯੁਕਤ ਵਾਕ ਦੋ ਸੁਤੰਤਰ ਵਾਕ, ਯੋਜਕ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਉਹ ਆਇਆ ਅਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। / ਮੈਂ ਗਿਆ ਪਰ ਉਹ ਨਾ ਮਿਲਿਆ।
ਮਿਸ਼ਰਤ ਵਾਕ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਵਾਕ + ਇੱਕ ਜਾਂ ਵੱਧ ਅਧੀਨ ਵਾਕ ਜੇ ਤੂੰ ਮਿਹਨਤ ਕਰੇਂਗਾ ਤਾਂ ਪਾਸ ਹੋਵੇਂਗਾ। / ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਵੇਗਾ।

ਵਾਕ ਦੇ ਅਰਥ ਅਨੁਸਾਰ ਭੇਦ — ਬਿਆਨੀਆ (ਕਥਨ), ਪ੍ਰਸ਼ਨਵਾਚਕ, ਹੁਕਮੀ (ਆਗਿਆ-ਵਾਚਕ), ਇੱਛਾ-ਵਾਚਕ, ਵਿਸਮਿਕ — ਵਾਹ! ਕਿੰਨਾ ਸੋਹਣਾ ਹੈ!

Formulaਵਾਕ-ਸ਼ੁੱਧੀ ਦੀ ਵਿਧੀ
  1. ਕਰਤਾ, ਕਰਮ, ਕਿਰਿਆ ਪਛਾਣੋ।
  2. ਕਿਰਿਆ ਦਾ ਮੇਲ ਕਰਤਾ ਦੇ ਲਿੰਗ-ਵਚਨ-ਪੁਰਖ ਨਾਲ ਵੇਖੋ।
  3. ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਦਾ ਮੇਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੇ ਲਿੰਗ-ਵਚਨ ਨਾਲ ਵੇਖੋ।
  4. ਕਾਰਕ-ਚਿੰਨ੍ਹ (ਨੇ, ਨੂੰ, ਤੋਂ, ਵਿੱਚ, ਦਾ) ਸਹੀ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।
  5. ਦੁਹਰਾਅ, ਗ਼ੈਰ-ਜ਼ਰੂਰੀ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ/ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦਾ ਅਸਰ ਕੱਢੋ।

੧. ਲਿੰਗ ਸੰਬੰਧੀ ਅਸ਼ੁੱਧੀਆਂ

ਅਸ਼ੁੱਧ ਸ਼ੁੱਧ
ਕੁੜੀ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਕੁੜੀ ਖੇਡਦੀ ਹੈ।
ਮੇਰੀ ਭੈਣ ਆਇਆ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਭੈਣ ਆਈ ਹੈ।
ਕਿਤਾਬ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਕਿਤਾਬ ਚੰਗੀ ਹੈ।
ਹਵਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਹਵਾ ਚੱਲਦੀ ਹੈ।

੨. ਵਚਨ ਸੰਬੰਧੀ ਅਸ਼ੁੱਧੀਆਂ

ਅਸ਼ੁੱਧ ਸ਼ੁੱਧ
ਮੁੰਡੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹਨ। ਮੁੰਡੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ।
ਸਾਰੇ ਕੁੜੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਸਾਰੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਗਈਆਂ।
ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਕਿਤਾਬ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਕਿਤਾਬਾਂ ਹਨ।
ਉਹ ਲੋਕ ਆਇਆ। ਉਹ ਲੋਕ ਆਏ।
ਪਿਤਾ ਜੀ ਆਇਆ ਹੈ। ਪਿਤਾ ਜੀ ਆਏ ਹਨ।

Practise this chapter for your exam

This chapter is in the syllabus of 1 exam. Take its chapter test, then the full mock tests of your exam.