← ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ (Punjabi Language)

ਸਮਾਨਾਰਥਕ ਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਸ਼ਬਦ

ਸਮਾਨਾਰਥਕ (ਸਮਾਨ ਅਰਥ ਵਾਲੇ) ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਅਰਥ ਵਾਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦ — ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ, ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇ, ਸਰੀਰ, ਪਸ਼ੂ-ਪੰਛੀ, ਗੁਣ-ਔਗੁਣ ਅਤੇ ਸਾਧਾਰਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨਾਰਥਕ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਸ਼ਬਦ, ਵਿਰੋਧੀ ਸ਼ਬਦ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆ-ਉਪਯੋਗੀ ਸੂਚੀਆਂ।

📑 Contents (3 sections)

Last reviewed 1 Oct 2026 · 4 min read

ਸਮਾਨਾਰਥਕ ਸ਼ਬਦ

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਜਾਂ ਮਿਲਦਾ-ਜੁਲਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਨਾਰਥਕ (ਸਮਾਨ ਅਰਥ ਵਾਲੇ) ਸ਼ਬਦ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਸ਼ਬਦ ਸਮਾਨਾਰਥਕ ਸ਼ਬਦ
ਸੂਰਜ ਰਵੀ, ਦਿਨਕਰ, ਭਾਨੂ, ਸੂਰਯ
ਚੰਨ ਚੰਦ, ਚੰਦਰਮਾ, ਸ਼ਸ਼ੀ, ਇੰਦੂ
ਆਕਾਸ਼ ਅਸਮਾਨ, ਅੰਬਰ, ਨਭ, ਗਗਨ
ਧਰਤੀ ਭੂਮੀ, ਧਰਾ, ਪ੍ਰਿਥਵੀ, ਜ਼ਮੀਨ
ਪਾਣੀ ਜਲ, ਨੀਰ, ਵਾਰੀ, ਅੰਬੂ
ਅੱਗ ਅਗਨੀ, ਪਾਵਕ, ਅਨਲ, ਵਹਨੀ
ਹਵਾ ਵਾਯੂ, ਪੌਣ, ਪਵਨ, ਸਮੀਰ
ਪਹਾੜ ਪਰਬਤ, ਗਿਰੀ, ਅਚਲ
ਦਰਿਆ ਨਦੀ, ਸਰਿਤਾ, ਦਰਿਆਓ
ਸਮੁੰਦਰ ਸਾਗਰ, ਸਿੰਧੂ, ਰਤਨਾਕਰ
ਬੱਦਲ ਮੇਘ, ਘਟਾ, ਘਨ, ਜਲਦ
ਮੀਂਹ ਵਰਖਾ, ਬਰਸਾਤ, ਬਾਰਸ਼
ਰਾਤ ਰਾਤ੍ਰੀ, ਨਿਸ਼ਾ, ਰਜਨੀ
ਦਿਨ ਦਿਵਸ, ਵਾਸਰ
ਫੁੱਲ ਪੁਸ਼ਪ, ਕੁਸਮ, ਸੁਮਨ, ਗੁਲ
ਕਮਲ ਪੰਕਜ, ਨੀਰਜ, ਜਲਜ, ਪਦਮ
ਰੁੱਖ ਦਰੱਖ਼ਤ, ਬਿਰਛ, ਪੇੜ, ਤਰੂ
ਜੰਗਲ ਬਨ, ਬਣ, ਅਰਣ੍ਯ
ਘਰ ਮਕਾਨ, ਗ੍ਰਹਿ, ਨਿਵਾਸ, ਭਵਨ
ਰਾਜਾ ਨਰੇਸ਼, ਨ੍ਰਿਪ, ਭੂਪਤੀ, ਬਾਦਸ਼ਾਹ
ਮਾਂ ਮਾਤਾ, ਜਨਨੀ, ਅੰਮੜੀ
ਪਿਤਾ ਬਾਪ, ਪਿਓ, ਬਾਪੂ
ਮਿੱਤਰ ਦੋਸਤ, ਸੱਜਣ, ਸਖਾ, ਯਾਰ
ਦੁਸ਼ਮਣ ਵੈਰੀ, ਵਿਰੋਧੀ, ਸ਼ਤਰੂ, ਰਿਪੂ
ਅੱਖ ਨੈਣ, ਨੇਤਰ, ਲੋਚਨ, ਨਜ਼ਰ
ਹੱਥ ਕਰ, ਹਸਤ, ਬਾਂਹ
ਪੈਰ ਚਰਨ, ਪਗ, ਪਾਦ
ਸਿਰ ਮੱਥਾ, ਸੀਸ, ਸ਼ੀਸ਼
ਹਾਥੀ ਗਜ, ਹਸਤੀ, ਕੁੰਜਰ
ਘੋੜਾ ਅਸ਼ਵ, ਤੁਰੰਗ
ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ, ਕੇਸਰੀ
ਸੱਪ ਸਰਪ, ਨਾਗ, ਅਹਿ
ਮੋਰ ਮਯੂਰ, ਸ਼ਿਖੀ
ਸੁੰਦਰ ਸੋਹਣਾ, ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ, ਮਨਮੋਹਕ, ਰਮਣੀਕ
ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਆਨੰਦ, ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ, ਹਰਸ਼, ਸੁਖ
ਦੁੱਖ ਕਸ਼ਟ, ਪੀੜਾ, ਗ਼ਮ, ਸੰਤਾਪ
ਗੁੱਸਾ ਕ੍ਰੋਧ, ਰੋਸ, ਕ੍ਰੋਪ
ਪਿਆਰ ਪ੍ਰੇਮ, ਮੁਹੱਬਤ, ਸਨੇਹ, ਇਸ਼ਕ
ਧਨ ਦੌਲਤ, ਸੰਪਤੀ, ਮਾਇਆ, ਪੈਸਾ
ਡਰ ਭੈ, ਖ਼ੌਫ਼, ਤ੍ਰਾਸ
ਗਿਆਨ ਵਿੱਦਿਆ, ਇਲਮ, ਬੋਧ
ਵੀਰ ਸੂਰਮਾ, ਬਹਾਦਰ, ਯੋਧਾ
ਰਸਤਾ ਰਾਹ, ਮਾਰਗ, ਪੰਧ, ਪਥ
ਸ਼ਹਿਰ ਨਗਰ, ਪੁਰ
ਕਿਤਾਬ ਪੋਥੀ, ਪੁਸਤਕ, ਗ੍ਰੰਥ
ਨਾਵ ਬੇੜੀ, ਕਿਸ਼ਤੀ, ਜਹਾਜ਼
ਮਨ ਦਿਲ, ਚਿੱਤ, ਹਿਰਦਾ
ਸਰੀਰ ਦੇਹ, ਤਨ, ਜਿਸਮ
ਇੱਜ਼ਤ ਮਾਣ, ਆਦਰ, ਸਨਮਾਨ
ਕਿਰਪਾ ਦਇਆ, ਮਿਹਰ, ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼
ਸ਼ਕਤੀ ਬਲ, ਤਾਕਤ, ਜ਼ੋਰ
ਗ਼ਰੀਬ ਨਿਰਧਨ, ਕੰਗਾਲ, ਮੁਥਾਜ

Practise this chapter for your exam

This chapter is in the syllabus of 1 exam. Take its chapter test, then the full mock tests of your exam.