← ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ (Punjabi Language)

ਲਿੰਗ ਤੇ ਵਚਨ

ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ (ਪੁਲਿੰਗ, ਇਸਤਰੀ-ਲਿੰਗ) ਅਤੇ ਵਚਨ (ਇੱਕ-ਵਚਨ, ਬਹੁ-ਵਚਨ) — ਪਛਾਣ ਦੇ ਨਿਯਮ, ਪੁਲਿੰਗ ਤੋਂ ਇਸਤਰੀ-ਲਿੰਗ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ, ਵਚਨ ਬਦਲਣ ਦੇ ਨਿਯਮ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਅਤੇ ਕਿਰਿਆ ਦੀ ਮੁਤਾਬਕਤਾ, ਸਦਾ ਇੱਕ-ਵਚਨ ਅਤੇ ਸਦਾ ਬਹੁ-ਵਚਨ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ।

📑 Contents (5 sections)

Last reviewed 1 Oct 2026 · 4 min read

ਲਿੰਗ

ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਉਹ ਰੂਪ ਜਿਸ ਤੋਂ ਨਰ ਜਾਂ ਮਾਦਾ ਦਾ ਬੋਧ ਹੋਵੇ, ਲਿੰਗ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਲਿੰਗ ਹਨ:

  • ਪੁਲਿੰਗ — ਮੁੰਡਾ, ਘੋੜਾ, ਸ਼ੇਰ, ਪਿਤਾ, ਦਰਿਆ, ਪਹਾੜ
  • ਇਸਤਰੀ-ਲਿੰਗ — ਕੁੜੀ, ਘੋੜੀ, ਸ਼ੇਰਨੀ, ਮਾਤਾ, ਨਦੀ, ਕਿਤਾਬ

(ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਨਪੁੰਸਕ ਲਿੰਗ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਬੇਜਾਨ ਵਸਤੂਆਂ ਵੀ ਪੁਲਿੰਗ ਜਾਂ ਇਸਤਰੀ-ਲਿੰਗ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।)

ਪੁਲਿੰਗ ਤੋਂ ਇਸਤਰੀ-ਲਿੰਗ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਨਿਯਮ

ਨਿਯਮ ਪੁਲਿੰਗ ਇਸਤਰੀ-ਲਿੰਗ
ਅੰਤ ਵਿੱਚ 'ਆ' → 'ਈ' ਘੋੜਾ, ਬੱਚਾ, ਚਾਚਾ, ਮਾਮਾ, ਕੁੱਤਾ ਘੋੜੀ, ਬੱਚੀ, ਚਾਚੀ, ਮਾਮੀ, ਕੁੱਤੀ
'ਆਈ' ਲਗਾ ਕੇ ਨਾਈ, ਧੋਬੀ, ਹਲਵਾਈ ਨਾਇਣ, ਧੋਬਣ, ਹਲਵਾਈਣ
'ਨੀ' ਲਗਾ ਕੇ ਸ਼ੇਰ, ਊਠ, ਮੋਰ ਸ਼ੇਰਨੀ, ਊਠਣੀ, ਮੋਰਨੀ
'ਣ' ਲਗਾ ਕੇ ਧੋਬੀ, ਸੁਨਿਆਰ, ਤੇਲੀ ਧੋਬਣ, ਸੁਨਿਆਰਨ, ਤੇਲਣ
'ਇਕਾ' ਲਗਾ ਕੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਸੇਵਕ, ਲੇਖਕ ਅਧਿਆਪਿਕਾ, ਸੇਵਿਕਾ, ਲੇਖਿਕਾ
ਵੱਖਰੇ ਸ਼ਬਦ ਪਿਤਾ, ਭਰਾ, ਰਾਜਾ, ਸਾਹਿਬ, ਮਰਦ ਮਾਤਾ, ਭੈਣ, ਰਾਣੀ, ਬੀਬੀ, ਔਰਤ
'ਆਣੀ' ਠਾਕੁਰ, ਸੇਠ, ਜੇਠ ਠਾਕੁਰਾਣੀ, ਸੇਠਾਣੀ, ਜਠਾਣੀ

ਪੁਲਿੰਗ ਅਤੇ ਇਸਤਰੀ-ਲਿੰਗ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ

ਪੁਲਿੰਗ ਇਸਤਰੀ-ਲਿੰਗ
ਮੁੰਡਾ ਕੁੜੀ
ਪਿਤਾ ਮਾਤਾ
ਭਰਾ ਭੈਣ
ਪੁੱਤਰ ਧੀ
ਬਾਪ ਮਾਂ
ਦਾਦਾ ਦਾਦੀ
ਨਾਨਾ ਨਾਨੀ
ਚਾਚਾ ਚਾਚੀ
ਸ਼ੇਰ ਸ਼ੇਰਨੀ
ਹਾਥੀ ਹਥਣੀ
ਘੋੜਾ ਘੋੜੀ
ਕੁੱਤਾ ਕੁੱਤੀ
ਬਲਦ ਗਾਂ
ਮੋਰ ਮੋਰਨੀ
ਰਾਜਾ ਰਾਣੀ
ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਾਹਣੀ
ਅਧਿਆਪਕ ਅਧਿਆਪਿਕਾ
ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ
ਸਾਧੂ ਸਾਧਣੀ
ਸੇਵਕ ਸੇਵਿਕਾ

ਪਛਾਣ ਦੇ ਕੁਝ ਨਿਯਮ

  • ਪੁਲਿੰਗ ਸ਼ਬਦ ਅਕਸਰ: ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕੰਨਾ (ਾ) ਜਾਂ ਔਂਕੜ ਵਾਲੇ — ਮੁੰਡਾ, ਦਰਿਆ, ਪਹਾੜ, ਘਰ, ਸੂਰਜ, ਚੰਨ, ਅਕਾਸ਼, ਪੈਸਾ।
  • ਇਸਤਰੀ-ਲਿੰਗ ਸ਼ਬਦ ਅਕਸਰ: ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰੀ (ੀ) ਜਾਂ ਔਂਕੜ-ਰਹਿਤ ਅ ਵਾਲੇ — ਕੁੜੀ, ਨਦੀ, ਧੀ, ਕਿਤਾਬ, ਕਲਮ, ਰੋਟੀ, ਗੱਲ, ਜ਼ਮੀਨ, ਧਰਤੀ, ਹਵਾ।
  • ਕੁਝ ਅਪਵਾਦ: ਦਹੀਂ (ਪੁਲਿੰਗ), ਪਾਣੀ (ਪੁਲਿੰਗ), ਹਾਥੀ (ਪੁਲਿੰਗ), ਮਾਲੀ (ਪੁਲਿੰਗ), ਆਦਮੀ (ਪੁਲਿੰਗ), ਘਿਓ (ਪੁਲਿੰਗ), ਛਾਂ (ਇਸਤਰੀ), ਚੀਜ਼ (ਇਸਤਰੀ)।

Practise this chapter for your exam

This chapter is in the syllabus of 1 exam. Take its chapter test, then the full mock tests of your exam.