Last reviewed 1 Oct 2026 · 4 min read
ਲਿੰਗ
ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਉਹ ਰੂਪ ਜਿਸ ਤੋਂ ਨਰ ਜਾਂ ਮਾਦਾ ਦਾ ਬੋਧ ਹੋਵੇ, ਲਿੰਗ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਲਿੰਗ ਹਨ:
- ਪੁਲਿੰਗ — ਮੁੰਡਾ, ਘੋੜਾ, ਸ਼ੇਰ, ਪਿਤਾ, ਦਰਿਆ, ਪਹਾੜ
- ਇਸਤਰੀ-ਲਿੰਗ — ਕੁੜੀ, ਘੋੜੀ, ਸ਼ੇਰਨੀ, ਮਾਤਾ, ਨਦੀ, ਕਿਤਾਬ
(ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਨਪੁੰਸਕ ਲਿੰਗ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਬੇਜਾਨ ਵਸਤੂਆਂ ਵੀ ਪੁਲਿੰਗ ਜਾਂ ਇਸਤਰੀ-ਲਿੰਗ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।)
ਪੁਲਿੰਗ ਤੋਂ ਇਸਤਰੀ-ਲਿੰਗ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਨਿਯਮ
| ਨਿਯਮ | ਪੁਲਿੰਗ | ਇਸਤਰੀ-ਲਿੰਗ |
|---|---|---|
| ਅੰਤ ਵਿੱਚ 'ਆ' → 'ਈ' | ਘੋੜਾ, ਬੱਚਾ, ਚਾਚਾ, ਮਾਮਾ, ਕੁੱਤਾ | ਘੋੜੀ, ਬੱਚੀ, ਚਾਚੀ, ਮਾਮੀ, ਕੁੱਤੀ |
| 'ਆਈ' ਲਗਾ ਕੇ | ਨਾਈ, ਧੋਬੀ, ਹਲਵਾਈ | ਨਾਇਣ, ਧੋਬਣ, ਹਲਵਾਈਣ |
| 'ਨੀ' ਲਗਾ ਕੇ | ਸ਼ੇਰ, ਊਠ, ਮੋਰ | ਸ਼ੇਰਨੀ, ਊਠਣੀ, ਮੋਰਨੀ |
| 'ਣ' ਲਗਾ ਕੇ | ਧੋਬੀ, ਸੁਨਿਆਰ, ਤੇਲੀ | ਧੋਬਣ, ਸੁਨਿਆਰਨ, ਤੇਲਣ |
| 'ਇਕਾ' ਲਗਾ ਕੇ | ਅਧਿਆਪਕ, ਸੇਵਕ, ਲੇਖਕ | ਅਧਿਆਪਿਕਾ, ਸੇਵਿਕਾ, ਲੇਖਿਕਾ |
| ਵੱਖਰੇ ਸ਼ਬਦ | ਪਿਤਾ, ਭਰਾ, ਰਾਜਾ, ਸਾਹਿਬ, ਮਰਦ | ਮਾਤਾ, ਭੈਣ, ਰਾਣੀ, ਬੀਬੀ, ਔਰਤ |
| 'ਆਣੀ' | ਠਾਕੁਰ, ਸੇਠ, ਜੇਠ | ਠਾਕੁਰਾਣੀ, ਸੇਠਾਣੀ, ਜਠਾਣੀ |
ਪੁਲਿੰਗ ਅਤੇ ਇਸਤਰੀ-ਲਿੰਗ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ
| ਪੁਲਿੰਗ | ਇਸਤਰੀ-ਲਿੰਗ |
|---|---|
| ਮੁੰਡਾ | ਕੁੜੀ |
| ਪਿਤਾ | ਮਾਤਾ |
| ਭਰਾ | ਭੈਣ |
| ਪੁੱਤਰ | ਧੀ |
| ਬਾਪ | ਮਾਂ |
| ਦਾਦਾ | ਦਾਦੀ |
| ਨਾਨਾ | ਨਾਨੀ |
| ਚਾਚਾ | ਚਾਚੀ |
| ਸ਼ੇਰ | ਸ਼ੇਰਨੀ |
| ਹਾਥੀ | ਹਥਣੀ |
| ਘੋੜਾ | ਘੋੜੀ |
| ਕੁੱਤਾ | ਕੁੱਤੀ |
| ਬਲਦ | ਗਾਂ |
| ਮੋਰ | ਮੋਰਨੀ |
| ਰਾਜਾ | ਰਾਣੀ |
| ਸ਼ਾਹ | ਸ਼ਾਹਣੀ |
| ਅਧਿਆਪਕ | ਅਧਿਆਪਿਕਾ |
| ਵਿਦਿਆਰਥੀ | ਵਿਦਿਆਰਥਣ |
| ਸਾਧੂ | ਸਾਧਣੀ |
| ਸੇਵਕ | ਸੇਵਿਕਾ |
ਪਛਾਣ ਦੇ ਕੁਝ ਨਿਯਮ
- ਪੁਲਿੰਗ ਸ਼ਬਦ ਅਕਸਰ: ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕੰਨਾ (ਾ) ਜਾਂ ਔਂਕੜ ਵਾਲੇ — ਮੁੰਡਾ, ਦਰਿਆ, ਪਹਾੜ, ਘਰ, ਸੂਰਜ, ਚੰਨ, ਅਕਾਸ਼, ਪੈਸਾ।
- ਇਸਤਰੀ-ਲਿੰਗ ਸ਼ਬਦ ਅਕਸਰ: ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰੀ (ੀ) ਜਾਂ ਔਂਕੜ-ਰਹਿਤ ਅ ਵਾਲੇ — ਕੁੜੀ, ਨਦੀ, ਧੀ, ਕਿਤਾਬ, ਕਲਮ, ਰੋਟੀ, ਗੱਲ, ਜ਼ਮੀਨ, ਧਰਤੀ, ਹਵਾ।
- ਕੁਝ ਅਪਵਾਦ: ਦਹੀਂ (ਪੁਲਿੰਗ), ਪਾਣੀ (ਪੁਲਿੰਗ), ਹਾਥੀ (ਪੁਲਿੰਗ), ਮਾਲੀ (ਪੁਲਿੰਗ), ਆਦਮੀ (ਪੁਲਿੰਗ), ਘਿਓ (ਪੁਲਿੰਗ), ਛਾਂ (ਇਸਤਰੀ), ਚੀਜ਼ (ਇਸਤਰੀ)।