Last reviewed 17 Nov 2026 · 2 min read
1. उतरांचे प्रकार
| प्रकार | कितें सांगता | देख |
|---|---|---|
| नाम | मनीस, वस्तू, सुवात वा भावनेचें नांव | चलो, घर, गोंय, मोग |
| सर्वनाम | नामाच्या बदला येता | हांव, तूं, तो, ती, तें, आमी, तुमी |
| विशेषण | नामाचो गूण वा संख्या सांगता | सोबीत, व्हड, ल्हान, बरें, दोन |
| क्रियापद | क्रिया वा अवस्था दाखयता | वचप, येवप, खावप, वाचप, आसप |
| क्रियाविशेषण | क्रिया कशी, केन्ना, खंय जाता तें सांगता | बेगीन, सावकास, आयज, फाल्यां |
| उभयान्वयी अव्यय | दोन उतरां वा वाक्यां जोडटा | आनी, पूण, वा |
"'तो बेगीन धांवता' ह्या वाक्यांत 'बेगीन' खंयच्या प्रकारचें?" — 'बेगीन' क्रियेविशीं (कशें धांवता?) सांगता, देखून क्रियाविशेषण.
2. लिंग — कोंकणींत तीन लिंगां
कोंकणींत पुल्लिंग, स्त्रीलिंग आनी नपुसकलिंग अशीं तीन लिंगां आसात. लिंग वळखुपाची सोंपी रीत — नामा आदीं 'तो / ती / तें' लायात.
| लिंग | सर्वनाम | देख |
|---|---|---|
| पुल्लिंग | तो | चलो, घोडो, भाव, बापूय, दर्या |
| स्त्रीलिंग | ती | चली, घोडी, भयण, आवय, न्हंय |
| नपुसकलिंग | तें | घर, झाड, भुरगें, सुणें, पुस्तक |
स्त्रीलिंगी रूपां: घोडो → घोडी, राजा → राणी, भाव → भयण, बापूय → आवय, चलो → चली.
3. वचन — एकवचन आनी अनेकवचन
| नामाचो शेवट | एकवचन → अनेकवचन |
|---|---|
| ओकारान्त पुल्लिंगी | चलो → चले, घोडो → घोडे |
| ईकारान्त स्त्रीलिंगी | चली → चलयो, घोडी → घोड्यो |
| अकारान्त नपुसकलिंगी | घर → घरां, झाड → झाडां, पुस्तक → पुस्तकां |
| एकारान्त नपुसकलिंगी | भुरगें → भुरगीं, सुणें → सुणीं |
'चले' आनी 'चलयो' हांचो घोळ — 'चले' हें चलोचें (पुल्लिंगी) अनेकवचन, 'चलयो' हें चलीचें (स्त्रीलिंगी) अनेकवचन.
4. काळ
| काळ | देख (वचप) |
|---|---|
| वर्तमानकाळ | हांव वतां, तूं वता, तो वता, आमी वतात |
| भूतकाळ | हांव गेल्लों, तो गेल्लो, ती गेल्ली, तें गेल्लें |
| भविश्यकाळ | हांव वचतलों, तो वचतलो, ती वचतली |
- 'काल', 'आदीं' अशीं उतरां भूतकाळाची खूण; 'फाल्यां', 'उपरांत' भविश्यकाळाची.
- भूतकाळांत क्रियापद कर्त्याच्या लिंगा प्रमाण बदलता (गेल्लो / गेल्ली / गेल्लें).
- उतरांचे सों प्रकार: नाम, सर्वनाम, विशेषण, क्रियापद, क्रियाविशेषण, अव्यय.
- तीन लिंगां — तो (पुल्लिंग), ती (स्त्रीलिंग), तें (नपुसकलिंग).
- अनेकवचन: चलो→चले, चली→चलयो, घर→घरां, भुरगें→भुरगीं.
- तीन काळ: वर्तमान (वतां), भूत (गेल्लों), भविश्य (वचतलों).