← ગુજરાતી ભાષા (Gujarati Language)

વિધાન અને અનુમાન

વિધાન પરથી કયું અનુમાન (નિષ્કર્ષ) નીકળે તે નક્કી કરવાની રીત — વિધાન, ધારણા અને અનુમાનનો તફાવત, નિશ્ચિતપણે સાચું, સંભવિત અને ખોટું અનુમાન, સામાન્ય ભૂલો, નિયમો અને ઉકેલ સાથેનાં ઉદાહરણો.

📑 Contents (5 sections)

Last reviewed 4 Nov 2026 · 2 min read

મૂળભૂત શબ્દો

શબ્દ અર્થ
વિધાન આપેલું કથન — તેને સાચું માનીને જ ચાલવાનું છે, ભલે તે વાસ્તવમાં વિચિત્ર લાગે
અનુમાન (નિષ્કર્ષ) વિધાનમાંથી તર્કથી ચોક્કસ નીકળતી વાત
ધારણા (પૂર્વધારણા) વિધાન કહેતાં પહેલાં લેખકે મનમાં માની લીધેલી વાત — જે લખી નથી
Exam Tipઅનુમાન અને ધારણાનો તફાવત

અનુમાન વિધાનમાંથી પછી નીકળે છે; ધારણા વિધાનની પાછળ છુપાયેલી હોય છે. વિધાન: "ટ્રેન મોડી છે, તેથી બસમાં જાઓ."

  • ધારણા: બસ સમયસર પહોંચાડશે.
  • અનુમાન: ટ્રેનથી જવાથી મોડું થશે.

અનુમાન તપાસવાના નિયમો

Formulaનિયમો
  1. વિધાનને સંપૂર્ણ સાચું માનો; બહારની જાણકારી ન ઉમેરો.
  2. અનુમાન ચોક્કસપણે નીકળતું હોય તો જ સ્વીકારો — "કદાચ" નીકળે તે પૂરતું નથી.
  3. વિધાન કરતાં વધુ વ્યાપક વાત (બધા, હંમેશાં, ફક્ત) કહેતું અનુમાન સામાન્ય રીતે ન નીકળે.
  4. વિધાનમાં નહીં કહેલી નવી માહિતી ધરાવતું અનુમાન ન નીકળે.
  5. "કેટલાક" ↔ "બધા" નો ભેદ બરાબર જુઓ.

પ્રશ્નનું સામાન્ય સ્વરૂપ

એક વિધાન અને બે અનુમાન (I અને II) આપ્યાં હોય — જવાબના વિકલ્પો:

  • (A) ફક્ત અનુમાન I નીકળે છે
  • (B) ફક્ત અનુમાન II નીકળે છે
  • (C) I અથવા II માંથી કોઈ એક નીકળે છે
  • (D) બંને નીકળે છે / એક પણ નથી નીકળતું

Practise this chapter for your exam

This chapter is in the syllabus of 1 exam. Take its chapter test, then the full mock tests of your exam.